Aan de linkeroever van de Zenne, op een boogscheut van Leest, kom je in Heffen terecht, gekend om haar schilderachtige dorpskern. Meer nog: de Koning Boudewijn Stichting gaf het Heffense dorpsplein de stempel van “een van de mooiste dorpspleinen van Vlaanderen”. Vandaag kan je er nog tot de verbeelding sprekende gebouwen spotten als de neogotische Sint-Amanduskerk, de Brouwerswoning en het gemeentehuis uit 1870.
Topchef Maarten van Essche wil een oude pastorie van Heffen op termijn ombouwen tot restaurant met een buurtwinkel. Dat een chef zijn oog laat vallen op Heffen is geen verrassing: het dorp is omgeven door landbouwgrond en kent een zeer landelijk en groen karakter wat uitnodigt tot een zalig zenmoment. De Zenne die langs het dorp kronkelt en het prachtige platteland maken van Heffen een geschikte uitvalsbasis voor een wandel- of fietstocht.
Niet te missen
1. Kapel Onze-Lieve-Vrouw Maria Ten Doorn
Ter vervanging van een oudere kapel werd de kapel Onze-Lieve-Vrouw Maria Ten Doorn gebouwd in 1643 door Christiaan van Laethem, toenmalig burgemeester van Mechelen. De naam dankt de kapel aan het feit dat rond 1500 een houten Mariabeeldje aan een meidoornboom hing. Aan dit Mariabeeld werden speciale krachten toegeschreven. De stenen ommuring omheen de kapel diende ter bescherming tegen overstromingen.
Door de enkele trappen aan de ingang van de kapel, is het voor rolstoelgebruikers niet mogelijk om deze te bezoeken. Rondom de kapel liggen kleine kasseien.
2. Dorpsplein Heffen
In Heffen vind je één van de mooiste dorpspleinen van Vlaanderen terug. Het is een aantrekkelijk, mooi en authentiek dorpsplein waar je je ogen uitkijkt. Vandaag kan je er nog tot de verbeelding sprekende gebouwen spotten. Zo gaat de zandstenen toren van de neogotische Sint-Amanduskerk oorspronkelijk terug tot de 13de eeuw. En je kan moeilijk naast het herenhuis uit 1913 kijken dat is gebouwd door Frans Prosper Verschueren, brouwer en toenmalige burgemeester van Heffen.
Het dorpsplein is toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Mogelijks heb je een extra duwtje nodig om een drempel over te steken.
3. Natuurdomein Het Broek
Tot de vroege middeleeuwen bestond een groot deel van Heindonk en Heffen uit moerasgebied, als gevolg van de velden die regelmatig overspoeld werden door de Rupel en de Zenne. Het Blaasveldbroek, in de volksmond bekend als Het Broek, is daar een overblijfsel van. Vandaag is Het Broek een groene trekpleister van 160 hectare groot waar natuurliefhebbers, wandelaars, joggers en hengelaars vlot de weg naartoe vinden. Ook het otter- en bevereiland is erg in trek. Ideaal om een dorpsbezoek aan Heffen te combineren met een momentje in de natuur.
Voor meer informatie omtrent de toegankelijke wandeling van het Blaasveldbroek, zie hier.
Geschiedenis
Vroeger werd er tol geheven aan de toltoren ter hoogte van de Zenne. Aan deze toren zou een ketting gehangen hebben die de boten tegenhield, zodat zij aan deze regeling niet konden ontsnappen. Als de boten wilden doorvaren naar Brussel, moest er tol betaald worden in ruil voor vrijstelling van de Mechelse stapelrechten en dan pas werd de ketting omhoog geheven. Wilden ze geen tol betalen, dan moesten ze hun waren drie dagen te koop stellen in Mechelen. Heffen ontleent haar naam echter niet aan het tolheffen. De naam zou ontstaan zijn toen Heffen en Blaasveld nog een geheel waren en toebehoorden aan de Bisschoppen van Luik. Mettertijd veranderde de naam van Heffen meermaals. De oudst geschreven vorm is 'Heffena'. 'Heffe(n)' en 'A' zouden respectievelijk staan voor 'bezinksel' en 'water', wat samen verwijst naar een modderbeek of bruin water.
Reeds lange tijd wonen er mensen op het grondgebied van Heffen, aangezien de omstandigheden bijzonder gunstig waren door de ligging aan de Zenne. De inwoners genieten hier bijgevolg van een zeer vruchtbare grond. De toenmalige welvaart van Heffen blijkt ook uit de bouw van een indrukwekkende hallenkerk, de enige in Brabant, gewijd aan Sint-Amandus. De kerk werd voorzien van een wachttoren die ook diende als vuurtoren voor de schepen op de Zenne, Dijle en Rupel. Van de oorspronkelijke kerk zijn vandaag enkel nog restanten te zien. De tolketting, oude brug en toltoren zijn helaas volledig verdwenen.
Tot het einde van de 18de eeuw maakte Heffen deel uit van de heerlijkheid Mechelen. Nadien werd het een zelfstandige gemeente, waaraan het oud gemeentehuis herinnert. In het zelfstandige Heffen woedde er in jaren 1850 een intense politieke strijd tussen de koperen en de blekken, of ook wel respectievelijk tussen de fanfares Sinte-Cecilia en Vreugdegalm. De vijandigheid tussen de twee groepen leidde tot een dubbele aanwezigheid van alles, alsof er twee samenlevingen naast elkaar maar niet met elkaar konden leven. Enkele jaren later kwam er een einde aan deze strijd dankzij de opname in de nieuwe fusiegemeente Mechelen. Intussen was het dorp stevig geëvolueerd waardoor het landbouwkarakter langzaamaan vervaagde.
Als je Heffen bezoekt, zal je mogelijks 'de Kleudde' ontmoeten. Wanneer we aan de doorwinterde dorpwoners naar 'de Kleudde' vragen, komen ze een voor een aanlopen met verschillende verhalen. Maar wat we zeker weten is dat 'kleudde' stond als een waarschuwing voor jonge mensen en kinderen. "Past ma oep da ge Kleudde ni tegenkomt". Het personage was wellicht een jonge boer die graag opschepte met alles wat hij deed. Iedere avond ging hij zichzelf verstoppen in een struikgewas en er met ijzeren kettingen rammelen. Zijn doel was om bijgelovige dorpelingen eens goed te laten verschieten, maar eigenlijk was hij meer een grappenmaker dan een kwaaddoener. Voor een lange tijd bleef hij dorpelingen schrik aanjagen, tot hij de verkeerde mannen ontmoette. Zijn levensverhaal kreeg die avond een einde. Sindsdien wordt alles wat mensen in de avond schrik aanjaagt, benoemd als 'de Kleudde'.
Wie een immense schrik opliep door de Kleudde, kan bescherming zoeken in de kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn. Op die plaats hing er vroeger een houten Mariabeeld, opgehangen in een doornboom.
Bronnen: dorpsbewoners - www.heffen.be - stadsarchief.mechelen.be
Architectuur en erfgoed
Parochiekerk Sint-Amandus
Aan de linkeroever van de Zenne bevindt zich de Sint-Amanduskerk. Je geniet hier van een prachtig uitzicht op zowel de rivier, die er pal naast loopt, als op het gebouw zelf. Het kerkgebouw is een neogotische Hallekerk die dateert uit de 19de eeuw. De kerk is volledig omringd door een kerkhof en heeft een eclectische grafkapel uit de 19de eeuw. Op het oudste stuk van het kerkhof zijn nog enkele graven uit de 19de eeuw terug te vinden. De zandstenen toren gaat oorspronkelijk terug tot de 13de eeuw. Indertijd was de toren veel hoger en kende deze een plat dak, wat nu duidelijk verschilt met het verleden. Vanuit de toren werd de wacht gehouden om de Mechelse grenzen te beschermen. Tevens diende het als lichttoren voor de scheepsvaart op de Zenne.
Later brak men de toren af en werd deze samengevoegd bij de 16de-eeuwse kerk. Nogmaals werd de kerk afgebroken in de vroege 19de eeuw. Deze keer werd de kerk heropgebouwd in baksteen en voorzien van loden glasramen, een typisch element uit deze eeuw. De kerk is gewijd aan de heilige Sint-Amandus. Qua interieur vind je onder meer een rococo preekstoel uit de 18de eeuw terug en enkele blikvangende schilder- en beeldhouwwerken uit de 17de en 18de eeuw.
Brouwerswoning
Aan de overkant van de Sint-Amanduskerk, langs de Kazernestraat, vind je de voormalige Brouwerswoning. In de vroege 19de eeuw was Frans Prosper Verschueren de burgemeester van Heffen. Hij had een onverklaarbare passie voor brouwen en bouwde het hedendaags eclectische herenhuis, de brouwerswoning. Tijdens WOI liep het pand heel wat schade op waardoor Verschueren-Somer het volledig vernieuwde.
Het herenhuis bestaat vanbinnen uit een neoclassicistisch interieur met elegante stucplafonds en marmeren schouwen. Aanpalend is de voormalige limonadebrouwerij gelegen die effectief dienst deed tot de jaren 1960. In deze periode genoot ook de bijhorende feestzaal Het Witte Paard naam en faam in gans Vlaanderen. Verschillende Vlaamse virtuozen begonnen hier hun carrière zoals Bobbejaan Schoepen en Will Tura. De zaal verkreeg later de naam Alpenhof. Gedurende enkele jaren was deze zaal het repetitielokaal van de fanfare “de Vreugdegalm”.
Na de jaren 1960 baatte de zogenaamde familie Seeldrayers jarenlang een bekende drankenhandel uit. In 2015 verkocht de familie het pand en startte men de afbraak van de feestzaal. Op deze manier kon het dorpshart van Mechelen zich uitbreiden met het Brouwershof, een woonproject.
Landhuis Kapelhof
Vlakbij de Kapel Onze-Lieve-Vrouw Maria Ten Doorn, te midden van een park, is het Kapelhof gelegen, ook wel bekend als Heffenhof. Het is een neoclassicistisch landhuis uit de 19de eeuw met een dubbelhuisopstand. Deze bestaat uit een centrale risaliet met deurvenster en balkon op de eerste verdieping. Het park, bestaande uit een centraal gazon omringd door opgaande bomen, wordt aan de straat Ten Doorn afgesloten door een bakstenen muur. Een bezoek binnenin is niet mogelijk, maar met een beetje geluk kan je vanaf de straatkant kan het bijgebouw met zadeldak bewonderen. In 1998 werd het Kapelhof beschermd als monument.
Bronnen: dorpsbewoners - www.heffen.be - inventaris.onroerenderfgoed.be - www.flickr.com
Groen en blauw
Jaagpaden
Jaagpaden of trekpaden werden initieel gebruikt om schepen vooruit te trekken, met paarden of puur op menskracht. Bij ongunstige weersomstandigheden of sterke tegenstroom werd deze handeling ook wel jagen genoemd. Langs de jaagpaden en in het water mochten geen obstakels zoals bomen, palen en dukdalven geplaatst worden, zodat het touw tussen de jager en de boot makkelijk kon glijden over de bruggen.
In Vlaanderen zijn er niet zomaar langs elke rivier nog jaagpaden terug te vinden. De jaagpaden van Heffen zijn voor vele dorpelingen een inspirerende plek en een trots die ze met zich meedragen. Wandel langs de jaagpaden en kom zelf even tot rust, droom even weg, adem de verse lucht in of sla een babbeltje met een Heffenaar en kom meer te weten over het dorpsleven.
Reactiedomein Bloso Hazewinkel
Het recreatiedomein Hazewinkel met een oppervlakte van 300 hectare bevindt zich nabij de gemeente Heffen. De watersportbaan van Sport Vlaanderen Willebroek die je hier vindt is internationaal gerenommeerd in de kajak- en roeisport, waardoor het voor verschillende nationale en internationale ploegen een ideale trainingsplek is in aanloop naar belangrijke kampioenschappen. Op de watersportbaan zelf worden ook jaarlijks wedstrijden georganiseerd.
Daarnaast is Hazewinkel de uitvalsbasis voor verschillende watersportverenigingen. Er worden niet alleen clubtrainingen, maar ook opleidingen en initiatielessen georganiseerd in roeien, kajak, mountainbiken, zeilen of windsurfen. Op deze manier kan je op een avontuurlijke wijze genieten van watermassa binnen het sportdomein, terwijl je hier een wandeling maakt in het groen.
Otter-en Bevereiland
Ten westen van Heffen vind je het Blaasveldbroek terug. Het domeinbos wordt in de volksmond ook wel 'Het Broek' genoemd en is ideaal om even te ontsnappen aan het drukke stadsleven. Blaasveldbroek heeft een oppervlakte van 160 hectare dat voor ieder wat wils biedt. Ga op ontdekking in dit natuurgebied, waar je onder meer bevers kan spotten op het otter- en bevereiland. Gezinnen plannen hier regelmatig een picknick, terwijl de kinderen ravotten in de speelzones of deelnemen aan de beversafari in de vorm van een gps-tocht. Daarbuiten kan je ook gewoon genieten van een mooie wandeling, een looproute aandoen of je hengel uitslaan en wachten tot een vis toehapt terwijl jij de rust inademt. Als je eerder fan bent van vogels spotten, trek je best naar het vogeluitkijkpunt aan de Grote Plas.
Bronnen: dorpsbewoners - nl.wikipedia.org - www.natuurenbos.be
Bereikbaarheid
Met de fiets
In Mechelen kan je op verschillende plaatsen fietsen huren. Je kan best altijd op voorhand even informeren of er fietsen beschikbaar zijn. Een fiets huren kost ongeveer € 10 per dag, maar de prijs varieert sterk per leverancier. Aan het Mechelse station staan bovendien Blue-bikes voor je klaar, handige fietsen die je als abonnee gemakkelijk kan huren. Zo ben je in no time op je bestemming! Op tocht met de fiets en in panne gevallen onderweg? Geen nood! In Mechelen vind je verschillende locaties om je fiets te laten herstellen.
Openbaar vervoer
Met de bus
De Lijn beheert streek -en stadsbussen. De streeklijnen rijden ongeveer een keer per uur, de stadslijnen meestal om de vijftien minuten. In het weekend en tijdens schoolvakanties rijden er minder bussen.
Per taxi
Aan het station van Mechelen vind je een of meerdere taxi's op de vaste staanplaatsen vlakbij de stationsuitgang op het Koning Albertplein. Ook op andere plaatsen in de stad vind je vaste parkeerplaatsen voor taxi's, maar deze zijn niet altijd ingenomen. In dat geval bel je best een van de Mechelse taximaatschappijen om een taxi te reserveren. Meer informatie over de Mechelse taximaatschappijen vind je hier terug.
Met de auto
Autoverhuur
Beschik je niet over een eigen wagen, maar zou je er graag een huren? Ontdek de verschillende aanbieders in Mechelen.
Parkeren
Op weg met de auto naar Heffen? Wij adviseren je jouw wagen achter te laten in het centrum Mechelen en de reis verder te zetten met een alternatief vervoersmiddel. Maak gerust gebruik van een Blue-Bike, als je geen fiets mee hebt, of het openbaar vervoer dat je op ongeveer 20 minuten tot in het dorpshart van Heffen brengt. Je kan je bezoek ook starten vanuit het Natuurbos Blaasveldbroek. In dat geval kan je jouw voertuig achterlaten op Parking Broekstraat aan de hoofdingang van het domein.
Ontdek hier de parkings in Mechelen.
Delen
